Quán cafe ngoài trời là quán có khu ngồi chính không nằm trong phòng kín, như sân trước, vỉa hè, hiên, sân thượng hay ban công. Muốn khu này dùng được quanh năm, thiết kế phải giải xong năm việc: mái che, chống nóng, thoát nước, chống côn trùng và ánh sáng buổi tối. Nền sân nên dốc khoảng 1–2% về rãnh thu nước, và đèn dùng ánh sáng vàng 2700–3000K. Khác với quán sân vườn lấy cây xanh làm trọng tâm, quán ngoài trời có thể chỉ là một khoảng sân lát gạch, miễn là khách ngồi được khi trời nắng lẫn khi trời mưa.
Tóm tắt nhanh
- Luôn có một phần mái che cố định, để khi mưa khách vẫn ngồi được mà không phải đóng khu ngoài trời.
- Nền dốc 1–2% về rãnh thu có nắp ghi. Sàn phải chống trượt khi ướt.
- Đèn ngoài trời dùng loại chống nước, ánh sáng vàng 2700–3000K. Ánh sáng vàng cũng ít hút côn trùng hơn đèn trắng.
- Nội thất nên chọn khung nhôm, thép sơn tĩnh điện, inox, gỗ đã xử lý hoặc mây nhựa, kèm đệm vải mau khô.
Ngoài trời khác sân vườn ở đâu
Hai mô hình này hay bị gọi lẫn với nhau, nhưng cách đầu tư rất khác.
| Tiêu chí | Quán cafe ngoài trời | Quán cafe sân vườn |
|---|---|---|
| Trọng tâm | Khu ngồi thoáng, gần phố hoặc có view | Cảnh quan, cây xanh, tiểu cảnh |
| Diện tích thường gặp | Từ một dải vỉa hè, hiên hoặc sân thượng nhỏ | Đất rộng, thường từ vài trăm m² |
| Việc khó nhất | Che nắng mưa, chống nóng, tiếng ồn từ đường | Chăm cây, thoát nước, muỗi |
| Hạng mục tốn nhiều | Mái che, sàn, đèn | Cảnh quan, hệ tưới, lối đi |
Nếu mặt bằng có đất rộng và muốn đầu tư vào cảnh quan, hãy đọc bài thiết kế quán cafe sân vườn. Với khu ngồi trên mái nhà, xem bài cafe sân thượng.
Mái che: chọn theo mức độ dùng
Khu ngoài trời không có mái thì gần như chỉ dùng được vào buổi tối khô ráo. Cách làm phổ biến là kết hợp một phần mái cố định, thường sát nhà, với một phần che linh hoạt ở xa hơn.
| Loại mái che | Ưu điểm | Nhược điểm | Hợp với |
|---|---|---|---|
| Dù lệch tâm | Linh hoạt, dễ di chuyển | Gió mạnh phải thu lại, không che mưa lớn | Sân rộng, che theo từng cụm bàn |
| Mái bạt xếp, mái hiên di động | Mở ra khi nắng, thu lại khi mát | Bạt cần thay sau vài năm | Vỉa hè, hiên trước |
| Tấm lấy sáng polycarbonate | Nhẹ, sáng, che được mưa | Nóng nếu không có lớp chắn nhiệt, ồn khi mưa | Sân trong, lối đi |
| Mái kính cường lực | Sáng, sang, bền | Nặng, cần kết cấu chắc, nóng nếu hướng Tây | Hiên sát nhà, giàn pergola cao cấp |
| Pergola lam gỗ hoặc nhôm | Đẹp, lọc nắng, cho cây leo | Không che mưa nếu không lợp thêm | Kết hợp với tấm lợp hoặc bạt |
| Tôn cách nhiệt | Chống nóng, chống mưa tốt | Nặng nề nếu không có trần hoặc lam che | Khu ngồi chính, cạnh quầy |
Khi chọn mái, hãy tính luôn đường nước mưa. Nước từ mái phải có máng xối dẫn xuống ống thoát, không được đổ thẳng vào lối đi hay khu ngồi. Mái che lớn hoặc có kết cấu cố định nên hỏi phường hoặc ban quản lý trước khi làm, nhất là khi mái lấn ra vỉa hè.
Chống nóng và chống mưa tạt
Ở miền Nam, nóng là lý do số một khiến khu ngoài trời bỏ trống vào buổi trưa và đầu giờ chiều. Có vài cách chống nóng, xếp từ rẻ tới tốn kém:
- Chọn hướng và giờ dùng. Khu ngồi hướng Tây nên che kín từ trưa, hoặc chủ yếu phục vụ từ chiều tối.
- Cây tán và giàn leo. Rẻ, mát, đẹp, nhưng phải chờ cây lớn và phải có người chăm.
- Lưới che, lam chắn nắng ở mặt hứng nắng.
- Sàn màu sáng, tránh đá hoặc gạch màu đen hút nhiệt ở chỗ khách đi chân trần hoặc ngồi bệt.
- Quạt công nghiệp, quạt treo trần ngoài trời. Phun sương có thể dùng nhưng phải chỉnh để không làm ướt bàn ghế và sàn.
Mưa tạt ở phía Nam thường đi theo gió, nên mái che thôi chưa đủ. Mặt hứng gió có thể dùng rèm bạt cuộn hoặc vách kính trượt để đóng lại khi mưa. Bàn ghế ở hàng ngoài cùng nên là loại chịu nước hoàn toàn.
Thoát nước và sàn
Thoát nước là phần ít ai để ý cho tới mùa mưa đầu tiên. Mốc tham khảo khi thiết kế:
- Nền dốc khoảng 1–2% về phía rãnh thu nước, tránh dốc vào trong nhà hoặc vào quầy.
- Rãnh thu dọc mép sân, có nắp ghi đủ chắc để người đi qua và dễ mở ra vệ sinh.
- Bồn cây có lỗ thoát và lớp sỏi lót, không để nước chảy tràn ra lối đi.
- Sàn chống trượt khi ướt: gạch nhám, đá băm, đá chẻ, gạch terrazzo mài nhám hoặc gỗ nhựa composite. Không dùng gạch bóng hay đá mài bóng ở khu ngoài trời.
Côn trùng và vệ sinh
Muỗi và côn trùng là lý do thứ hai khiến khách bỏ khu ngoài trời vào buổi tối. Nguyên tắc chính là không để nước đọng: đĩa lót chậu, rãnh tắc, góc sân trũng hay máng xối đầy lá đều là chỗ muỗi sinh sản. Cây sát khu ngồi nên được tỉa thông thoáng, không để bụi rậm sát bàn. Thùng rác phải có nắp và đặt xa khu ngồi. Đèn nên dùng ánh sáng vàng, đèn sáng trắng mạnh đặt ở xa khu khách để kéo côn trùng ra khỏi bàn. Quán sát cây xanh nhiều nên có lịch xử lý côn trùng định kỳ với đơn vị dịch vụ.
Ánh sáng buổi tối
Khu ngoài trời thường đông nhất sau 6 giờ tối, nên ánh sáng quyết định khách có ngồi lại hay không. Có thể chia làm ba lớp:
- Đèn nền treo trên mái hoặc cột: dây đèn bóng tròn, đèn thả có chao, đủ sáng để nhìn rõ mặt người đối diện.
- Đèn điểm hắt lên tán cây, bức tường hoặc bồn cây, tạo chiều sâu cho khoảng sân.
- Đèn lối đi thấp, dọc bậc và đường dẫn ra nhà vệ sinh, để khách không vấp.
Đèn đặt ngoài trời phải là loại chống nước, phần dễ hứng mưa nên chọn cấp bảo vệ IP65 trở lên (tham khảo). Dây điện phải đi trong ống, ổ cắm có nắp che và mạch ngoài trời có thiết bị chống giật riêng. Đèn trang trí như dây đèn và đèn lồng có thể đổi theo mùa. Gợi ý cho lớp này có ở bài trang trí quán cafe.
Nội thất chịu thời tiết
| Vật liệu | Ưu điểm | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nhôm đúc, nhôm sơn tĩnh điện | Nhẹ, không gỉ | Ghế quá nhẹ dễ bị gió đẩy |
| Thép sơn tĩnh điện | Chắc, rẻ hơn inox | Sơn lại chỗ trầy để không gỉ |
| Inox 304 | Bền, dễ vệ sinh | Nóng khi để ngoài nắng |
| Gỗ teak, gỗ dầu đã xử lý | Ấm, đẹp | Lau dầu định kỳ, sẽ bạc màu theo thời gian |
| Gỗ nhựa composite | Không mối mọt, ít bảo trì | Nóng khi để ngoài nắng gắt |
| Mây nhựa | Nhẹ, nhìn mộc, chịu mưa | Chọn loại sợi dày, khung nhôm |
| Đệm vải ngoài trời | Mau khô, giữ màu | Cất vào trong khi mưa lớn kéo dài |
Bàn ghế ngoài trời nên xếp chồng được để cất nhanh khi có mưa bão. Khoảng cách giữa các bàn vẫn phải giữ lối đi cho khách tối thiểu 1,2 m, lối phục vụ 0,9 m, giống như trong nhà. Cách chọn bàn ghế theo mô hình xem thêm ở bài thiết kế nội thất quán cafe.
Ví dụ từ dự án thật
- Flux Cafe (TP.HCM, khoảng 320 m², Nắng Decor thiết kế không gian). Dọc mặt tiền là dãy bồn cây bê tông xen giữa bàn ghế kim loại màu xanh rêu, tạo một lớp đệm xanh giữa quán và lòng đường. Ở phía quầy take-away, tường gạch thông gió đục lỗ tròn kết hợp với bồn cây để che khu ngồi mà vẫn thoáng. Sàn lát đá tự nhiên dạng mảnh, chịu được nắng mưa và dễ vệ sinh.
- Annie Coffee and Tea (TP.HCM, khoảng 250 m², Nắng Decor thiết kế không gian). Khoảng sân trong có giàn pergola lợp tấm lấy sáng có vân, che được mưa nắng mà vẫn cho ánh sáng tự nhiên xuống sân. Lối đi rải sỏi và đá bước, một nhóm ghế đôn gỗ đặt giữa cây xanh cho khách thích ngồi ngoài.
- Hyme Coffee (Bình Dương, khoảng 450 m², Nắng Decor thiết kế không gian). Khuôn viên rộng với nhiều góc ngồi ngoài trời.
Với khu ngồi trên vỉa hè hoặc sân trước, mái che và bàn ghế cũng là một phần của mặt tiền. Cách phối hợp hai phần này có ở bài mặt tiền quán cafe. Quy trình thiết kế toàn quán xem ở bài thiết kế quán cafe, các dự án khác tại danh mục quán cafe.
Năm lỗi hay gặp
- Không có phần mái cố định. Cứ mưa là phải dọn hết bàn ghế vào, mất khách ngay giờ đông.
- Nền phẳng hoặc dốc ngược vào nhà. Nước đọng thành vũng, có khi tràn vào quầy.
- Dùng gạch bóng ngoài trời. Trơn khi ướt và dễ gây trượt ngã.
- Đèn trắng chiếu thẳng vào khu ngồi. Vừa chói, vừa kéo côn trùng tới bàn khách.
- Nội thất trong nhà mang ra ngoài. Gỗ công nghiệp phồng, sắt không sơn tĩnh điện bị gỉ chỉ sau một mùa mưa.
Câu hỏi thường gặp
Quán cafe ngoài trời có cần mái che không?
Cần, ít nhất là một phần mái cố định đủ cho một nhóm bàn ngồi khi mưa. Phần còn lại có thể dùng dù, mái bạt xếp hoặc giàn lam để linh hoạt theo thời tiết. Không có mái thì khu ngoài trời chỉ dùng được vào những buổi tối khô ráo.
Làm sao để khu ngoài trời mát vào buổi trưa?
Kết hợp che nắng ở mặt hứng nắng, cây tán hoặc giàn leo, sàn màu sáng và quạt ngoài trời. Nếu khu ngồi hướng Tây, nên che kín từ trưa hoặc chỉ mở chính từ chiều tối. Phun sương chỉ nên dùng khi đã chỉnh để không làm ướt bàn ghế.
Bàn ghế nào bền nhất cho quán cafe ngoài trời?
Nhôm sơn tĩnh điện, inox 304, mây nhựa khung nhôm và gỗ teak hoặc gỗ dầu đã xử lý là những lựa chọn bền. Gỗ công nghiệp và sắt chưa sơn tĩnh điện không nên đặt ngoài trời. Đệm nên dùng vải ngoài trời mau khô và cất vào khi mưa kéo dài.
Quán cafe vỉa hè có cần xin phép không?
Việc sử dụng vỉa hè để kinh doanh và dựng mái che lấn ra vỉa hè thường phải theo quy định riêng của từng địa phương. Trước khi đầu tư bàn ghế hay mái che ở phần vỉa hè, nên hỏi phường hoặc quận nơi đặt quán. Phần ngoài trời nằm trong ranh đất của quán thì linh hoạt hơn.
Bài viết do đội thiết kế Nắng Decor biên soạn từ các dự án quán cafe đã thực hiện tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và các tỉnh lân cận. Các con số là mốc tham khảo. Quy định về vỉa hè và mái che cần hỏi cơ quan quản lý tại địa phương.
Bạn đang có khoảng sân hoặc sân thượng? Gửi ảnh và kích thước khu ngoài trời cho Nắng Decor qua trang liên hệ để được góp ý phương án mái che và thoát nước.
